မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယိုယွင်းနေပြီးဖြစ်သော လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေသည် "အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သစ်သို့ ရောက်ရှိသွား...

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယိုယွင်းနေပြီးဖြစ်သော လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေသည် "အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီ" ဟု ကုလသမဂ္ဂ (UN) က အင်္ဂါနေ့တွင် သတိပေးလိုက်သည်။ တရားမဝင်သတ္တုတူးဖော်မှုများနှင့် လိမ်လည်မှုစင်တာများက အဆိုပါအကျပ်အတည်းကို လောင်စာထိုးပေးနေသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးရုံးက ရိုဟင်ဂျာလူနည်းစုအပေါ် "ပိုမိုဆိုးရွားလာသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ" နှင့် ရှားပါးမြေသားသတ္တုတူးဖော်ခြင်းအပါအဝင် တရားမဝင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ "ပြင်းထန်သော သက်ရောက်မှုများ" ကို ရှုတ်ချလိုက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာရစစ်အစိုးရသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ ယင်းအာဏာသိမ်းမှုသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့ပြီး ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် ၁၀ နှစ်ကြာ စမ်းသပ်မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့ကာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံကို သွေးထွက်သံယိုမငြိမ်မသက်မှုများနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကျပ်အတဲထဲသို့ ဆွဲချခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့် ငါးနှစ်တာကာလအတွင်း စစ်တပ်သည် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အမျိုးမျိုးတို့နှင့် တိုက်ပွဲဝင်နေချိန်တွင် လူပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ယခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်၊ ၂၀၂၅ မှ မေလ ၃၁ ရက်အထိ ကာလကို အကျုံးဝင်သည့် အဆိုပါအစီရင်ခံစာသည် "နိုင်ငံတစ်ဝန်း အဆင့်အမျိုးမျိုးတွင် ခံစားနေရသော ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ ပူဆွေးမှုနှင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုတို့ကို ဖော်ပြနေပြီး နှလုံးသားကို နာကျင်စေသည်" ဟု ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးအကြီးအကဲ Volker Turk က ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ "နိုင်ငံများ၊ ကုမ္ပဏီများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအားလုံးကို ကျွန်ုပ်တိုက်တွန်းလိုသည်မှာ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ—သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်မှုမရှိခြင်း—နှင့်ပတ်သက်၍ အလေးအနက် ပြန်လည်သုံးသပ်ကြရန်၊ '၎င်းသည် မြန်မာပြည်သူများအတွက် တရားမျှတမှုရှိပါသလား' ဟု မေးခွန်းထုတ်ကြရန် ဖြစ်သည်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်သည် ဧပြီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကြီးအကဲရာထူးကို အဓိကလက်ထောက်တစ်ဦးထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အပယ်ခံအခြေအနေကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် နိုင်ငံခြားတွင် သံတမန်အသိအမှတ်ပြုမှုရရှိရန်အတွက် သံတမန်ရေးရာ ထိုးစစ်ဆင်မှုတစ်ခုကို ဦးဆောင်နေပြီး အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ ခရီးစဉ်များဖြင့် ဖြစ်သည်။ "စစ်တပ်၏ ထိန်းချုပ်မှုနှင့် တရားဝင်မှုကို အဆက်မပြတ်ရှာဖွေနေခြင်းသည် အရပ်သားများ ရင်ဆိုင်နေရသော ဆင်းရဲဒုက္ခများနှင့် အသက်အန္တရာယ်ခြိမ်းခြောက်နေသည့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုအမျိုးမျိုးကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေခဲ့သည်" ဟု ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ "ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုကို ချမှတ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် စစ်ရေးနည်းဗျူဟာများသည် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုကို ချဲ့ထွင်ရန် နည်းပညာအသစ်များအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပိုမိုလွယ်ကူလာပြီး ဘဝ၏ ကဏ္ဍတိုင်းကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နေသည်" ဟုလည်း ပါရှိသည်။ လိမ်လည်မှုစင်တာများ ချဲ့ထွင်နေခြင်း အဆိုပါအစီရင်ခံစာတွင် အရပ်သားများအပေါ် စစ်တပ်၏ အကြမ်းဖက်မှုများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် နေရပ်စွန့်ခွာစေမှုများကို အဆက်မပြတ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မ