မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသော မိသားစုများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာမြင့်နေပြီ...

မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုံးရှုံးမှုများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသော မိသားစုများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သော ပဋိပက္ခအတွင်း နောက်ဆုံးကျဆုံးခဲ့ရသူများထဲမှ အချို့ဖြစ်သည့် ၎င်းတို့၏ ကွယ်လွန်သူများအတွက် တိတ်ဆိတ်စွာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးရင်း ဆုတောင်းပူဇော်ကြသည်။ ယခုအခါ အသက် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အလယ်ပိုင်းရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်တွင် လက်အုပ်ချီလျက် ၎င်းတို့သည် ကွယ်လွန်သူများအတွက် ဆွမ်း၊ ဆွမ်းကွမ်းများ ကပ်လှူကြသည်။ ငွေစက္ကူအနည်းငယ်၊ ဆန်နှင့် ဟင်းလျာများ — ၎င်းတို့သည် ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း နေထိုင်ရင်း ၎င်းတို့တတ်နိုင်သမျှ လှူဒါန်းခြင်းဖြစ်သည်။ "နောက်ထပ် လူငယ်တွေ ဘယ်လောက်များများ သေဆုံးရဦးမှာလဲ" ဟု စိုးကြီးက မေးမြန်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ တူဖြစ်သူသည် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော သူပုန်များအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရန် ရဟန်းဘဝမှ ထွက်ပြီးနောက် တိုက်ပွဲတွင် မည်သို့ကျဆုံးခဲ့ရကြောင်း ပြန်ပြောပြခဲ့သည်။ "အသက်ကြီးသူတွေနဲ့ ကလေးငယ်လေးတွေပဲ ကျန်တော့တယ်" ဟု ပြီးခဲ့သည့်လက အသက် ၄၉ နှစ်အရွယ်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းပါ အခြားသူများကဲ့သို့ပင် ၎င်း၏ လုံခြုံရေးအတွက် အမည်ဝှက်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ "အလယ်က မျိုးဆက်တွေကတော့ ပြတ်တောက်သွားပြီ" စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) က ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဘက်ပေါင်းစုံမှ ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်စပ်သော သေဆုံးသူအရေအတွက်သည် ယခုအခါ ၁၀,၁၁၄ ဦးအထိ ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ACLED သည် မီဒီယာများ၏ အကြမ်းဖက်မှုသတင်းများကို စာရင်းပြုစုသည်။ တရားဝင်အတည်ပြုထားသော ကိန်းဂဏန်းမရှိသေးဘဲ ခန့်မှန်းခြေ ကိန်းဂဏန်းများမှာလည်း ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ရမ်းသမ်းသတ်ဖြတ်မှု သို့သော် မကွေးတိုင်း မြစ်ချေဒေသတစ်ဝိုက်တွင် — မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသော ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတွင် — စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်နစ်နာမှုမှာ မငြင်းနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားလှသည်။ သောင်းစိန်က ၎င်း၏ အရပ်သားသားဖြစ်သူ သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မိသားစုသည် မကြာသေးမီက စစ်ရေးထိုးစစ်ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းခံခဲ့ရစဉ်တွင် ဖြစ်သည်။ "ကျွန်မတို့ရဲ့ ကလေးငယ်မျိုးဆက်တွေ ကြီးပြင်းလာတဲ့အထိ အသက်ရှင်သန်နိုင်မယ်ဆိုရင် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ အနာဂတ်အတွက် အခွင့်အလမ်းရှိနိုင်ပါသေးတယ်" ဟု အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ်ရှိသူ အမျိုးသမီးက တောထဲရှိ ၎င်း၏ ယာယီခိုလှုံရာနေရာမှ ပြောကြားခဲ့သည်။ "ဒါပေမဲ့ ဒီလောက်အထိတောင် မရောက်နိုင်ဘဲ အခြေအနေတွေ ဒီအတိုင်း ဆက်သွားနေမယ်ဆိုရင်တော့ သေခြင်းတရားကလွဲလို့ ဘာမှ ကျန်တော့မှာမဟုတ်ဘူး" ၎င်း၏သားအလောင်းကို မီးလောင်ကျွမ်းပြီး ထိုးသွင်းဒဏ်ရာများဖြင့် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း မီးလောင်ပြာကျနေသော ရွာများ၏ ကြေကွဲဖွယ်ရာ မြင်ကွင်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း သူမက ပြောကြားခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးသမားများက ၎င်း၏ ရုပ်အလောင်းကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူခဲ့ကြသော်လည်း သူမ မြင်တွေ့ရပါက စိတ်ထိခိုက်လွန်းမည်ကို စိုးရိမ်၍ ပြသရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ "ဒီစစ်ပွဲမှာ သူတို့က လူတွေကို ရမ်းသမ်းသတ်ဖြတ်နေကြတာပဲ" ဟု သူမက ပြောသည်။ "ဘယ်သူ အသက်ရှင်မလဲ၊ ဘယ်သူ သေဆုံးမလဲဆိုတာကို လုံးဝ ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိဘူး" AFP သတင်းဌာနအနေဖြင့် ဤဇာတ်လမ်းပါ အင်တာဗျူးဖြေဆိုသူများ၏ ပြောကြားချက်များကို လွတ်လပ်စွာ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။ ပြည်တွင်းစစ်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည့် အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအာဏာသိမ်းမှုက ဒီမိုကရေစီလိုလားသူ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို စစ်တပ်ကို လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ စစ်တပ်သည် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတပ်များနှင့် နှစ်ရှည်လများ ပဋိပက္ခများ တိုက်ခိုက်နေပြီးသားဖြစ်သည်။ လေ့လာသုံးသပ်သူများက ငါးနှစ်အကြာတွင် စစ်တပ်သည် ယခုအခါ အသာစီးရနေပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ထိုးစစ်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နေကာ အချို့သော တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့များနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးများ လက်မှတ်ရေးထိုးနေသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် သူပုန်အဖွဲ့များသည် မြစ်ချေဒေသတွင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ကင်းလှည့်နေကြသည်။ ၎င်းမှာ နောက်ထပ် အကြမ်းဖက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားဦးမည်ဟူသော လက္ခဏာဖြစ်သည်။ "အာဏာမသိမ်းခင်က ကျွန်မတို့မိသားစု ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေခဲ့ကြပြီး၊ ရှိတာလေးတွေ မျှဝေစားသောက်ရင်း ရယ်မောခဲ့ကြတယ်" ဟု အသက် ၃၉ နှစ်အရွယ် ယဉ်သန်းက ပြန်ပြောင်းပြောပြခဲ့သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းသည်သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကျဆုံးခဲ့ရခြင်းမတိုင်မီ ဒီမိုကရေစီအတွက် စစ်ပွဲဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ "ဒါက သဘာဝအတိုင်း သေဆုံးတာမဟုတ်ဘူး၊ သူက ခွေးတစ်ကောင်လို သေဆုံးခဲ့ရတာ" ဟု သူမက ပြောသည်။ "သူမရှိတော့တဲ့အခါ ကျွန်မနဲ့ ကျွန်မကလေး ဘယ်သူ့ကို အားကိုးရတော့မလဲ" မြစ်ချေဒေသတစ်ဝိုက်တွင် စစ်ပွဲ၏ နောက်ထပ် ထိခိုက်နစ်နာမှုများကိုလည်း ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူပေါင်း ၃.၇ သန်းသည် ပြည်တွင်း၌ အိုးအိမ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရသည်ဟု ဆိုသည်။ မိသားစုများ ဝမ်းနည်းပူဆွေးရာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများသည် ယာယီခိုလှုံရာနေရာများအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာရသူများသည် ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းအထုပ်အပိုးများကြားတွင် အိပ်စက်ကြရသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် သက်သာရာရမှု အနည်းငယ်သာ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ "ဘယ်နေရာမှာမှ အဆင်မပြေဘူး" ဟု ယဉ်သန်းက ပြောသည်။ "အိမ်မှာလည်း အဆင်မပြေဘူး၊ ထွက်ပြေးလာတဲ့နေရာတွေမှာလည်း အဆင်မပြေဘူး" ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် Myanmar Now ၏ ၁၀ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို ကျွန်ုပ်တို့ ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုများအတွင်း သတင်းသမားများသည် မကြာခဏဆိုသလို ပထမဆုံး ပစ်မှတ်ထားခံရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် တည်ငြိမ်မှု အနည်းငယ်ရှိခဲ့သော ကာလတိုအတွင်း ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ရိုးရှင်းသော ရုံးခန်းငယ်တစ်ခုတွင် အဖွဲ့ငယ်လေးဖြင့် ဤသတင်းဌာနကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ရိုးရှင်းပါသည်။ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သော မတရားမှုများကို ဖော်ထုတ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများစွာတွင် တရားစီရင်ရေးနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့မှတစ်ဆင့် တရားမျှတမှုကို ရှာဖွေကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ဖိနှိပ်မှု၏ ကိရိယာများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ အစကတည်းက ကျွန်ုပ်တို့သည် လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ နိုင်ငံသားဖြစ်မှု မခွဲခြားဘဲ ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ သတင်းတင်ပြရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ လုပ်ငန်းသည် တိကျမှန်ကန်ပြီး အရင်းအမြစ်ခိုင်မာကာ သမိုင်းမှတ်တမ်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်လောက်အောင် ခိုင်မာသင့်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ သတင်းစာပညာသည် အပြုသဘောဆောင်သော ပြောင်းလဲမှုအတွက် တွန်းအားဖြစ်သင့်သည်ဟုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ ယုံကြည်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဓိကစာဖတ်သူများသည် မြန်မာပြည်သူများ ဖြစ်သင့်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်သည်။ ထိုယုံကြည်ချက်အတွက် ကြီးမားသော အဖိုးအခ ပေးဆပ်ခဲ့ရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့အဖွဲ့ဝင်များနှင့် Myanmar Now နှင့် ဆက်စပ်သူများသည် ရှည်ကြာသော ဥပဒေရေးရာ တိုက်ပွဲများ၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် တိုက်ခိုက်ခံရမှုများ၊ ဖမ်းဆီးခံရမှုများနှင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤအခက်အခဲများကြားမှပင် Myanmar Now သည် သတင်းများကို ဆက်လက်တင်ပြနေသည်။ ၎င်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့အဖွဲ့၏ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ သတင်းရင်းမြစ်များ၏ သတ္တိနှင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ စာဖတ်သူများ၏ ယုံကြည်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လွတ်လပ်သော သတင်းမီဒီယာကို ထောက်ပံ့ရန် စာရင်းသွင်းပေးပါ။