ခေါင်းစဉ်- အားကစားဒဏ်ရာများ

ခေါင်းစဉ်- အားကစားဒဏ်ရာများ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ နံနက် ၅:၀၀ နာရီ ယခုအချိန်အထိ CTE ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် AFL ကစားသမားငါးဦးသာရှိသေးသည်။ (Getty Images: Robert Cianflone) ဦးနှောက်ယိုယွင်းပျက်စီးစေသောရောဂါဖြစ်သည့် CTE ရောဂါကို Australian Rules ဘောလုံးသမား ၃၃ ဦးတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာရုံကြောသိပ္ပံပညာရှင်များက ထိုကိန်းဂဏန်းများသည် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာဖြစ်ပြီး AFL က အရေးတကြီး ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်သည်ဟု ပြောသည်။ AFL က ၎င်း၏ကစားသမားများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးသည် ၎င်းတို့၏ ထိပ်တန်းဦးစားပေးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားပြီး ၂၀၂၇ ခုနှစ် ရာသီကြိုလေ့ကျင့်ရေးအစတွင် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ထိတွေ့မှုများကို ကန့်သတ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်နှင့် တစ်ပိုင်းပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမား ၁၉ ဦးအပါအဝင် Australian Rules ကစားသမား ၃၃ ဦးတွင် ဦးနှောက်ယိုယွင်းပျက်စီးစေသောရောဂါဖြစ်သည့် chronic traumatic encephalopathy (CTE) ကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ AFL ၏ ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုအကျပ်အတည်း၏ အတိုင်းအတာကို ဖော်ထုတ်ပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ Australian Sports Brain Bank မှ စုစည်းထားသော စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ တွေ့ရှိချက်များတွင် အသက် ၂၀၊ ၃၀ နှင့် ၄၀ အရွယ်များတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြသော နာမည်ကြီးကစားသမားများလည်း ပါဝင်သည်ဟု Four Corners က ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။ ယခုအချိန်အထိ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် AFL ကစားသမားများတွင် CTE ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော လူသိများသည့် ကိစ္စရပ်ငါးခုသာရှိခဲ့သည်။ CTE သည် ဦးခေါင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး သေဆုံးပြီးမှသာ ရောဂါရှာဖွေနိုင်သည်။ အသက်ရှင်စဉ်တွင် ထိုရောဂါသည် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်း၊ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ထိန်းချုပ်မှုအားနည်းခြင်းနှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေလိုသည့် အတွေးများအပါအဝင် ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ Adam Hunter ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်သူရဲကောင်းများကို ထိုရောဂါက သေဆုံးစေခဲ့ပြီး အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် Nick Lowden ကဲ့သို့သော လူငယ်ဘောလုံးသမားများကို ထိခိုက်စေခဲ့ရာ AFL သည် ကျွမ်းကျင်သူများ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ထိုကျွမ်းကျင်သူများက လိဂ်၏ ငြင်းဆန်သည့် ယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်း၏ကစားသမားများကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်ဟု ပြောသည်။ "CTE ဟာ ကာကွယ်လို့ရတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်ခုပါ" ဟု ပါမောက္ခ Alan Pearce က ပြောသည်။ "ဒီဝမ်းနည်းဖွယ်သေဆုံးမှုတွေကနေ ကျွန်တော်တွေ့နေရတဲ့ အထောက်အထားတွေ၊ ကျွန်တော့်ရဲ့ သုတေသနအစီအစဉ်ထဲက ကစားသမားတွေနဲ့ စကားပြောဆိုမှုတွေ၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှု လုံးဝနီးပါးမရှိတာတွေ၊ ပြီးတော့ CTE ကို လမ်းလွှဲပြောဆိုမှုအချို့က AFL မှာ သွေးစွန်းနေတယ်လို့ ကျွန်တော့်ကို ပြောနေတာပါပဲ။" Alan Pearce သည် AFL ကစားသမားများ၏ ဦးနှောက်များကို ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုနီးပါး လေ့လာခဲ့သည်။ (Four Corners: Ryan Sheridan) ဦးနှောက်ဘဏ်သို့ ဦးနှောက်လှူဒါန်းခဲ့သော Australian Rules ကစားသမားများအနက် ၁၉ ဦးသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေခဲ့ကြသည်။ ၁၅ ဦးတွင် CTE ရှိပြီး လေးဦးတွင် မရှိခဲ့ပါ။ Australian Sports Brain Bank မှ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Michael Buckland က CTE နှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေမှုတို့အကြား "စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာ ဆက်စပ်မှု" ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့နှစ်ခုအကြား တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်းခံ ဆက်စပ်မှုရှိမရှိကို ဖော်ထုတ်ရန် နောက်ထပ်အထောက်အထားများ လိုအပ်နေသေးသည်ဟု ဆိုသည်။ Australian Rules ကစားသမားများတွင် CTE တွေ့ရှိရသည့် ၎င်း၏နောက်ဆုံးတွေ့ရှိချက်များသည် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာဖြစ်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် အပျော်တမ်းအဆင့်တွင်သာ ကစားခဲ့ကြသော ငယ်ရွယ်သည့် ဘောလုံးသမားများတွင် ဦးနှောက်ရောဂါကို တွေ့ရှိရခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ပြောသည်။ "ထိတွေ့မှုများတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ထိခိုက်မှုများတဲ့ အားကစားတွေ အများကြီးကစားတာက ဘဝနှောင်းပိုင်းမှာ CTE ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားစေတယ်ဆိုတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုရှိတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်တို့အားလုံးကို ပြောပြနေတာပါပဲ" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ "ဒါဟာ အရေးတကြီး ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဖို့ လိုအပ်တဲ့ ပြဿနာတစ်ခုပါပဲ။" AFL ကဲ့သို့သော ထိတွေ့အားကစားများမှ မကြာခဏဖြစ်ပွားသော သေးငယ်သည့် ထိခိုက်မှုများသည် ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးအပေါ် စုပေါင်းအကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။ (Getty Images: Mark Brake) ဦးနှောက်တုန်ခါမှု (Concussion) သည် AFL တွင် ဒုတိယအဖြစ်အများဆုံး ဒဏ်ရာဖြစ်ပြီး လိဂ်သည် လွန်ခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ဦးခေါင်းထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် စည်းမျဉ်းပြောင်းလဲမှု ၃၀ ကျော်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးနှောက်တုန်ခါမှုတစ်ခုတည်းက ကစားသမားများတွင် CTE ကို မဖြစ်စေပါ။ "CTE ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဖြစ်စေတာက ဦးခေါင်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်မိတာပါပဲ" ဟု ဒေါက်တာ Buckland က ပြောသည်။ "အဲဒီထဲက အများစုက သင့်ကို ဘယ်လိုလက္ခဏာမှ မပြပါဘူး၊ သူတို့က ဂိမ်းရဲ့ကြမ်းတမ်းတဲ့အပိုင်းတစ်ခုပဲ ဖြစ်နေမှာပါ၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီတစ်ခုချင်းစီက အဏုကြည့်မှန်ဘီလူးနဲ့ မြင်ရတဲ့ ပျက်စီးမှုတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်။" ကစားသမားဘေးကင်းရေးနှင့်ပတ်သက်၍ AFL ၏ တုံ့ပြန်မှုအများစုကို ဦးနှောက်တုန်ခါမှုများကို အဓိကထား၍ ဖော်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ဒေါက်တာ Pearce က လိဂ်၏ မူဝါဒသည် ဒဏ်ရာကိုသာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည်ဟု ပြောသည်။ "ဦးနှောက်တုန်ခါမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတွေက CTE ကို ကာကွယ်မပေးပါဘူး" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ "CTE နဲ့ motor neurone disease နဲ့ dementia လိုမျိုး အခြားအာရုံကြောယိုယွင်းပျက်စီးတဲ့ ရောဂါတွေဟာ ကျွန်တော်တို့ sub-concussive impacts လို့ခေါ်တဲ့ အရာတွေကြောင့် ဖြစ်တာပါ။ ဒါတွေကတော့ တိုက်မိတာ၊ လဲကျတာ၊ မြေပြင်ပေါ် ပစ်ချခံရတာ၊ ပြန်ထတာ၊ ဘာလက္ခဏာမှ မပြဘဲ ဆက်ပြေးတာမျိုးတွေပါပဲ။" "ဒါတွေက ကစားသမားတစ်ဦးရဲ့ ကစားသမားဘဝတစ်လျှောက်လုံးမှာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သေးငယ်တဲ့ ထိခိုက်မှုတွေပါ၊ သူတို့စတင်ကစားတဲ့အချိန်ကနေ အနားယူတဲ့အချိန်အထိပါပဲ။" Matty Robbins သည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်ကြာ AFL တွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကစားခဲ့သည်။ (Four Corners: Ryan Sheridan) Western Bulldogs အသင်း၏ ကစားသမားဟောင်း Matty Robbins သည် AFL တွင် ၁၁ ရာသီနှင့် ၁၄၆ ပွဲကြာ ကစားခဲ့သည့် ကစားသမားဘဝ၏ စုပေါင်းအကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ခံစားနေရသည်။ ယခုအခါ Victoria ပြည်နယ်၊ Bellarine ကျွန်းဆွယ်ရှိ Ocean Grove တွင် ဒေသတွင်း အသက် ၁၆ နှစ်အောက်အသင်းကို နည်းပြနေသည့် အသက် ၄၉ နှစ်အရွယ် ၎င်းသည် CTE ရောဂါရှိသည်ဟု ယုံကြည်နေသည်။ "ကျွန်တော်က အဖိုးအခ ပေးဆပ်နေရတာပါ။ ဘယ်သူမှ ဒဏ်ရာမရဘဲ ထွက်သွားတာမျိုး မရှိပါဘူး" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ "အသက် ၄၂ နှစ်လောက်ကစပြီး မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးမှုနဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပါတယ်။" Matty Robbins သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် AFL ပွဲစဉ်တစ်ခုတွင် Richmond အသင်းနှင့် ကစားစဉ် ဘောလုံးကို ဖမ်းယူနေသည်။ (Getty Images: Mark Dadswell) Matty Robbins အပါအဝင် ကစားသမားများ၏ ဦးနှောက်များကို နှစ် ၂၀ နီးပါး လေ့လာခဲ့သည့် ဒေါက်တာ Pearce က လိဂ်သည် CTE ကို ဆွေးနွေးရန် တွန့်ဆုတ်နေပြီး ကစားသမားများ သို့မဟုတ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော AFL အသိုင်းအဝိုင်းကို ဦးနှောက်ရောဂါအကြောင်း ပညာပေးခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကစားသမားတွေကို မှောင်ထဲမှာ ထားထားတာပါ။ သူတို့က CTE ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို အပြည့်အဝ နားလည်ကြတယ်လို့ ကျွန်တော်မထင်ပါဘူး... သူတို့က ဦးနှောက်တုန်ခါမှုတွေအကြောင်းကိုတော့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောကြပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောသည်။ "ကျွန်တော့်ဆီမှာ AFL ကစားသမားဟောင်းတွေက ကျွန်တော်တို့ကို CTE အကြောင်း အသိပေးတာ မရှိဘူးလို့ ပြောကြပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ကစားသမားဘဝတစ်လျှောက်လုံး ထောင်ပေါင်းများစွာ ထပ်ခါတလဲလဲ ထိခိုက်မှုတွေနဲ့ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတာကြောင့် ရေရှည်ပြဿနာတွေအကြောင်း ဘယ်တုန်းကမှ အသိပေးတာ မရှိခဲ့ပါဘူး။" AFL ကို တရားစွဲဆိုထားသည့် ကစားသမား ၁၀၀ ကျော်ပါဝင်သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် တရားစွဲဆိုမှုကို ဦးဆောင်နေသည့် ရှေ့နေ Michel Margalit က အများစု သို့မဟုတ် အားလုံးနီးပါးသည် အန္တရာယ်ကို နားမလည်ကြကြောင်း သဘောတူခဲ့သည်။ "သူတို့ကို ဦးနှောက်တုန်ခါမှုနဲ့ အမြဲတမ်း ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုတို့ရဲ့ ရေရှည်အန္တရာယ်တွေအကြောင်း အကြံပေးခဲ့တာ မရှိပါဘူး။ ဒါ့အပြင် အဲဒီလို ပတ်ဝန်းကျင်မျိုး၊ ထိပ်တန်းအားကစားမှာဆိုရင် သင့်မှာ ပြောပိုင်ခွင့် နည်းနည်းလေးပဲ ရှိပါတယ်" ဟု ၎င်း