Skip to content
အားကစား

ကြီးပြင်းလာစဉ်တစ်လျှောက်လုံး နစ်ခ် လိုဒန် (Nick Lowden) သည် ဘောလုံးတစ်လုံးကို အမြဲလက်ထဲတွင် ကိုင်...

ထူးချွန်ထက်မြက်သော ဩစတြေးလျ ဘောလုံးကစားသမား နစ်ခ် လိုဒန်သည် အသက် ၂၃ နှစ်တွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့ပြီး ဦးခေါင်းကို ထပ်တလဲလဲ ထိခိုက်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်ယိုယွင်းပျက်စီးစေသည့် chronic traumatic encephalopathy (CTE) ရောဂါကို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် CTE ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိရသည့် အသက်အငယ်ဆုံး Aussie rules ကစားသမားဖြစ်ပြီး အာရုံကြောရောဂါဗေဒပညာရှင်များက ၎င်းရောဂါသည် ဦးနှောက်တုန်ခါမှုများကြောင့်သာမက ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက စုပြုံလာသော ထိခိုက်မှုများကြောင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ပြင်းထန်သော ဦးခေါင်းဒဏ်ရာရပြီးနောက် လိုဒန်၏ စိတ်ကျန်းမာရေးသည် လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းလာခဲ့ကာ ပြင်းထန်သော စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မိဘများဖြစ်ကြသော ကယ်ရီနှင့် တိုနီတို့က ယခုအခါ ရှာဖွေမတွေ့ရှိရသေးသော CTE ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ နစ်ခ်၏မိဘများသည် အားကစား၏ အန္တရာယ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ကစားသမားများနှင့် မိဘများကို အသိပေးရာတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် တာဝန်ယူမှုမရှိခြင်းအတွက် Australian Football League (AFL) ကို ဝေဖန်ရင်း အသိပညာပေးရန်အတွက် ၎င်းတို့သား၏ ဇာတ်လမ်းကို မျှဝေနေကြသည်။ AFL က ကစားသမားဘေးကင်းရေးကို ဦးစားပေးပြီး စည်းမျဉ်း ၃၀ ကျော် ပြောင်းလဲခဲ့ကြောင်း ပြောကြားသော်လည်း အန္တရာယ်တိုင်းကို အသေးစိတ်ပြောကြားရန်မှာ ၎င်းတို့၏ တာဝန်မဟုတ်ဟု ဆိုရာ နစ်ခ်၏မိခင် ကယ်ရီက ဤတုံ့ပြန်မှုကြောင့် "လုံးဝ အံ့အားသင့်" ခဲ့ရသည်ဟု ပြောသည်။ အန္တရာယ်များကို မသိရှိပါက မည်သူမျှ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း မိသားစုက ယုံကြည်ပြီး ထိတွေ့မှုအားကစားများတွင် ပိုမိုကြီးမားသော အသိပညာပေးမှုနှင့် ကာကွယ်မှုများ လိုအပ်နေကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။

ABC News Australiaရေးသား / By Jessica Halloran, Amy Donaldson, Dylan Welch, and Nick WigginsAI ဘာသာပြန် · အယ်ဒီတာ စစ်ဆေးပြီး
ကြည့်ရှုမှု 7 ခု
ကြီးပြင်းလာစဉ်တစ်လျှောက်လုံး နစ်ခ် လိုဒန် (Nick Lowden) သည် ဘောလုံးတစ်လုံးကို အမြဲလက်ထဲတွင် ကိုင်...
ကြီးပြင်းလာစဉ်တစ်လျှောက်လုံး နစ်ခ် လိုဒန် (Nick Lowden) သည် ဘောလုံးတစ်လုံးကို အမြဲလက်ထဲတွင် ကိုင်ဆောင်ထားတတ်သည်။ သူသည် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကစားရသောပွဲ၏ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်မှုကို နှစ်သက်ခဲ့သည်။ ကလေးအများစုကဲ့သို့ပင် သူသည် ကြီးကြီးမားမား အောင်မြင်ရန် အိပ်မက်ခဲ့သည်။ သူ၏မိဘများဖြစ်ကြသော ကယ်ရီ (Kerry) နှင့် တိုနီ (Tony) တို့သည် ၎င်းတို့၏သားလေးသည် အရည်အချင်းရှိသူ၊ အသင်းလိုက်ကစားတတ်သူဖြစ်ပြီး AFL (Australian Football League) သို့ ရောက်ရှိရန် လက်လှမ်းမီနေသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ကြသည်။ သူတို့မမြင်နိုင်ခဲ့သည်မှာ၊ မည်သူမျှမမြင်နိုင်ခဲ့သည်မှာ သူချစ်မြတ်နိုးသော အားကစားသည် သူ၏ဦးနှောက်ကို မည်သို့လုပ်ဆောင်နေသည်ဆိုသည့်အချက်ပင်။ ထိခိုက်မှုများ၊ တိုက်မိမှုများ၊ ရိုက်မိမှုများနှင့် ပဋိပက္ခများသည် စုပုံလာခဲ့သည်။ "အခုတော့ နောက်ကျသွားပြီ၊ သူဆုံးရှုံးသွားပြီ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ နစ်ခ် လိုဒန်သည် အသက် ၂၃ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူသည် chronic traumatic encephalopathy (CTE) ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိရသည့် အသက်အငယ်ဆုံး Aussie rules ကစားသမားဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းကို ထပ်တလဲလဲ ထိခိုက်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်ယိုယွင်းပျက်စီးစေသောရောဂါကို ယခင် AFL ကြယ်ပွင့် ဒန်နီ ဖရောလီ (Danny Frawley)၊ ရစ်ချ်မွန် (Richmond) အသင်းမှ ရှိန်း တပ်ခ် (Shane Tuck) နှင့် AFLW ချန်ပီယံဆုရ ကစားသမား ဟဲသာ အန်ဒါဆန် (Heather Anderson) တို့တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ သို့သော် ယခုအခါ လူငယ် အပျော်တမ်းနှင့် တစ်ပိုင်း-ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကစားသမားများ ပိုမိုများပြားလာကာ CTE ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိနေရသည်။ လိုဒန်မိသားစုသည် ၎င်းတို့မသိခဲ့သည်များကို အခြားမိဘများနှင့် ကစားသမားများ သိရှိစေရန် နစ်ခ်၏ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြနေကြသည်။ AFL အနေဖြင့် ဂိမ်းကစားခြင်း၏ အန္တရာယ်များကို အသိပေးပြောကြားရာတွင် ပိုမိုတာဝန်ယူရန် လိုအပ်သည်ဟု ၎င်းတို့က ပြောသည်။ တက်ကြွထက်သန်ပြီး အားကစားသမားပီသသော၊ ဆူညံပြီး စွန့်စားရဲသော နစ်ခ်သည် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် Traralgon ရှိ ၎င်း၏ဒေသခံ Aussie rules ကလပ်အတွက် ကစားနေပြီဖြစ်သည်။ ဂိမ်းကစားခြင်းသည် သူ့အတွက် လွယ်ကူခဲ့သည်။ သူသည် လူငယ်အဆင့် အကောင်းဆုံးနှင့် အမျှတဆုံးဆု ငါးဆုကို ဆက်တိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ "သူက ကျွန်တော့်သားမှန်း ကျွန်တော်သိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက သဘာဝအတိုင်းကို ထူးချွန်တာပါ" ဟု တိုနီက ပြောသည်။ သူ၏ ထင်ရှားသော အရည်အချင်းများရှိသော်လည်း နစ်ခ်သည် ကွင်းထဲတွင် ကိုယ်ကျိုးမဖက်သူဖြစ်ပြီး ကျွမ်းကျင်မှုနည်းသော ကစားသမားများ ဘောလုံးထိခွင့် သို့မဟုတ် ဂိုးသွင်းခွင့်ရရန် ဘောလုံးကို ပေးပို့ခြင်းဖြင့် လူသိများသည်။ "ကျွန်တော်တို့ အဲဒီနှစ်တွေကို ချစ်ခဲ့ကြပြီး သူက ကစားရတာ၊ သူချစ်တာကို လုပ်ရတာ အရမ်းပျော်ခဲ့တယ်" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ AFL သည် သူ၏အိပ်မက်ဖြစ်သည်။ "သူက ကျွန်တော့်ကို 'အဖေ၊ ကျွန်တော်တော်တယ်လို့ ထင်လား' လို့ မေးတတ်တယ်။ ကျွန်တော်က 'ဟုတ်တာပေါ့' လို့ ပြောခဲ့တယ်" ဟု တိုနီက ပြောသည်။ "မင်းက တခြားသူတွေနဲ့ မခြား တော်ပါတယ်" ဟုလည်း ပြောခဲ့သည်။ သူ၏မိဘများက ဘောလုံးသည် "အရာရာတိုင်းမဟုတ်" ကြောင်း သူ့ကို သတိပေးတတ်သည်။ "ဘဝမှာ ဘောလုံးအပြင် တခြားကောင်းတဲ့အရာတွေလည်း ရှိပါသေးတယ်၊ ဒါပေမဲ့ သူက ဘောလုံးကို ချစ်ပြီး အဲဒါက သူလျှောက်လှမ်းချင်တဲ့ လမ်းပါပဲ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ သူသည် ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် ထိပ်တန်းလူငယ် AFL အသင်းဖြစ်သော Gippsland Power သို့ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ "အဲဒါတွေက AFL ကို ဝင်ရောက်ရာ တံခါးပေါက်တွေဖြစ်ပြီး ကလေးတွေက သူတို့ရဲ့ စွမ်းရည်တွေကို ပြသဖို့ အဲဒီမှာ ရှိနေကြတာပါ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ "နစ်ခ်ရဲ့ ပထမဆုံးနှစ်က တကယ်ကို ကောင်းခဲ့ပါတယ်" သို့သော် သူ၏မိဘများက ၂၀၁၇ ခုနှစ် ပွဲတစ်ပွဲ၏ စတုတ္ထကွာတားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဖြစ်အပျက်တစ်ခုက ၎င်းတို့၏ ၁၇ နှစ်သားလေးတွင် ကြီးမားသောပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ဟု ပြောသည်။ နစ်ခ်သည် သူ၏ နံပါတ် ၁၃ ဂျာစီဖြင့် ဘောလုံးဖမ်းရန် ခုန်တက်ခဲ့သည်။ "သူ့ခြေထောက်အောက်ကနေ ဆွဲထုတ်ခံရသလိုမျိုးပါပဲ" ဟု တိုနီက ပြောသည်။ "ပြီးတော့ သူက ပြုတ်ကျလာပြီး ဦးခေါင်းနဲ့ မြေပြင်ကို ရိုက်မိတယ်။ သူ ခဏတာ သတိလစ်သွားတာကို သိသာပါတယ်" AFL ၏ ကိုယ်ပိုင်လူငယ်ဘောလုံး ဦးနှောက်တုန်ခါမှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို ဆန့်ကျင်လျက် သူ့ကို ပြန်လည်ကစားစေခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် နစ်ခ်သည် မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးခြင်း လက္ခဏာများ ပြသခဲ့သည်။ သူသည် အသင်းသီချင်း၏ စာသားများကို ပြန်မမှတ်မိနိုင်ဘဲ ၎င်းတို့နိုင်ခဲ့ခြင်း ရှိ၊ မရှိကို ထပ်တလဲလဲ မေးမြန်းခဲ့သည်။ နစ်ခ်၏ စိတ်ကျန်းမာရေးသည် လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။ "နောက် ၁၂ လအတွင်းမှာ သူ ယိုယွင်းလာခဲ့တယ်" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ သူသည် အလင်းရောင်ကို မခံနိုင်ခြင်း၊ ဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း၊ စိတ်ခံစားချက်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သံသယဝင်ခြင်း၊ စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ နားမလည်နိုင်ခဲ့ဘူး။" "ကျွန်တော်တို့ သူ့ကို 'နစ်ခ်၊ မင်းမှာ အရာရာတိုင်း အဆင်ပြေနေတာပဲ' လို့ ပြောခဲ့တယ်" လူတစ်ဦး အသက်ရှင်နေစဉ်တွင် ၎င်းတို့ CTE ဖြစ်ပွားနေခြင်း ရှိ၊ မရှိကို သိရှိရန် နည်းလမ်းမရှိပေ။ စစ်ဆေးမှုလည်းမရှိ၊ စကင်ဖတ်ခြင်းလည်း မရှိပေ။ ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော ပရိုတင်းဓာတ်များ ဦးနှောက်၏ အာရုံကြောဆဲလ်များတွင် စုပုံလာပြီး ၎င်းတို့ အလုပ်မလုပ်တော့ဘဲ သေဆုံးသွားသောအခါ ဖြစ်ပွားသည်။ နစ်ခ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ၏ဦးနှောက်တွင် CTE ကို တွေ့ရှိခဲ့သော အာရုံကြောရောဂါဗေဒပညာရှင် မိုက်ကယ် ဘတ်ခ်လန်း (Michael Buckland) က ပျက်စီးမှုသည် သူ၏ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်ကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ပြောသည်။ နစ်ခ်သည် သိရှိရသော ဦးနှောက်တုန်ခါမှု တစ်ကြိမ်သာ ခံစားခဲ့ရသော်လည်း ဦးနှောက်တုန်ခါမှုများကြောင့်သာ CTE ဖြစ်ပွားခြင်းမဟုတ်ပေ။ "CTE ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဖြစ်ပေါ်စေတာက ဦးခေါင်းကို ထပ်တလဲလဲ ထိခိုက်မိခြင်းပါပဲ" ဟု ဒေါက်တာ ဘတ်ခ်လန်းက ပြောသည်။ "အဲဒီထိခိုက်မှုအများစုက ဘာလက္ခဏာမှ မပြပါဘူး၊ ဂိမ်းရဲ့ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်မှုရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါပဲ၊ ဒါပေမဲ့ အဲဒီတစ်ခုချင်းစီက အဏုကြည့်မှန်ဘီလူးနဲ့သာ မြင်နိုင်တဲ့ ပျက်စီးမှုတွေကို ဖြစ်စေပါတယ်" ဒေါက်တာ ဘတ်ခ်လန်းက ပုံမှန်လူတစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ဘဝတွင် ဦးခေါင်းကို အကြိမ်နှစ်ဆယ်ခန့် ထိခိုက်မိနိုင်သည်ဟု ပြောသည်။ သို့သော် ထိတွေ့မှုအားကစားများကို များစွာကစားသူများသည် "ထောင်ပေါင်းများစွာ၊ ဆယ်ဂဏန်းထောင်ပေါင်းများစွာသော ထိခိုက်မှုများ" ကို ကြုံတွေ့ရသည်။ အများအားဖြင့် သတင်းပို့ခံရသော CTE လက္ခဏာများတွင် စိတ်ခံစားချက်၊ မှတ်ဉာဏ်နှင့် စိတ်လိုက်မာန်ပါလုပ်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ပါဝင်သည်။ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဩစတြေးလျ ကစားသမားအချို့သည် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခဲ့ကြသည်။ "ကျွန်တော်တို့မှာ အဲဒီနှစ်ခုကြားက အကြောင်းရင်းနဲ့ရလဒ် ဆက်စပ်မှုကို ဆွဲထုတ်ဖို့ လုံလောက်တဲ့ အချက်အလက်တွေ တကယ်မရှိသေးပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့... အဲဒါက စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေတဲ့ ဆက်စပ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပိုမိုစုံစမ်းစစ်ဆေးဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်" ဟု ဒေါက်တာ ဘတ်ခ်လန်းက ပြောသည်။ သူသည် AFL ကဲ့သို့သော အဓိက ထိတွေ့မှုအားကစားအားလုံးတွင် CTE ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းတစ်ခု လိုအပ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ "ကျွန်တော်တို့ ကာကွယ်မယ့်နည်းလမ်းက ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်းအားဖြင့်ပါပဲ၊ အရေပြားကင်ဆာနဲ့ နွေရာသီနေရောင်ခြည်လိုပါပဲ၊ ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်းအားဖြင့် သင့်ရဲ့အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်ပါတယ်" သတိပေးချက်- နောက်လာမည့်အပိုင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများ ပါဝင်ပါသည်။ အပေါ်ယံအားဖြင့် နစ်ခ်၏ဘဝသည် ကောင်းမွန်နေပုံရသည်။ သူသည် Victorian Football League ရှိ Casey Demons အတွက် ကစားခဲ့ပြီးနောက် South Australia လိဂ်ရှိ Norwood အတွက် ကစားခဲ့ကာ ခိုင်မာသော တစ်ပိုင်း-ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သူသည် တက္ကသိုလ်တက်နေပြီး ချစ်ခင်သော ရည်းစား၊ ချစ်မြတ်နိုးသော မိသားစုနှင့် ပံ့ပိုးပေးသော သူငယ်ချင်းများလည်း ရှိသည်။ သို့သော် ပုဂ္ဂလိကအားဖြင့် သူ၏စိတ်ကျန်းမာရေးသည် အမြဲတမ်းတိုက်ပွဲဝင်နေရသည်။ နစ်ခ်သည် ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခဲ့သည်။ သူသည် စိတ်ပညာရှင်များနှင့် ပြသခဲ့သည်။ သူ၏မိခင် ကယ်ရီက မည်သည့်အရာကမျှ သူ၏ဝေဒနာကို ကုစားမပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် သူရှုပ်ထွေးနေသည်ဟု ပြောသည်။ "သူက 'ဘာလို့ ကျွန်တော် ဒီလိုဖြစ်နေရတာလဲ။ ကျွန်တော့်မှာ ဘာမှားနေတာလဲ။ ကျွန်တော့်ဦးနှောက်မှာ ဘာမှားနေတာလဲ' လို့ ပြောခဲ့တယ်" ဟု သူမက ပြောသည်။ "သူက ကြိုးကြိုးစားစား လေ့ကျင့်တယ်၊ ကောင်းကောင်းစားတယ်၊ အရက်မသောက်ဘူး၊ မူးယစ်ဆေးဝါးမသုံးဘူး၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာပါ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်ခဲ့တယ်" "သူ ဒီလောက်ကြိုးစားနေတာကို ကြည့်ရတာ တကယ်ကို စိတ်ထိခိုက်စရာပါပဲ၊ ဒါပေမဲ့ သူက မအောင်မြင်နိုင်တဲ့ ဘီလူးတစ်ကောင်နဲ့ တိုက်ခိုက်နေရတာပါ" တိုက်ပွဲများကြားတွင် ပျော်ရွှင်စရာနေ့တစ်နေ့ ရှိခဲ့သည်။ သူ၏အသင်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် SA ချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်နှစ် ဇူလိုင်လရောက်သော် နစ်ခ်၏ စိတ်ကျန်းမာရေးသည် အကျပ်အတည်း ထပ်မံကြုံတွေ့ရပြန်သည်။ ကယ်ရီနှင့် တိုနီတို့သည် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်လာခဲ့ကြသည်။ သူသည် ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ခံစားချက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ "သူက တကယ်ကို လမ်းပျောက်နေပုံရတယ်" ဟု တိုနီက ပြောသည်။ "သူ ယိုယွင်းကျဆင်းနေပြီး ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်လုံးကို ငိုစေခဲ့သလို သူက ဖုန်းပြောနေရင်း ကိုယ်တိုင်လည်း ငိုနေခဲ့တယ်" ကယ်ရီက နစ်ခ်က သူမကို "အမေ၊ ကျွန်တော် အသက် ၂၃ နှစ်ရှိပြီ၊ ဘာများ အောင်မြင်ခဲ့လို့လဲ" ဟု ပြောခဲ့သည်ကို မှတ်မိနေသည်။ အပတ်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ကယ်ရီနှင့် တိုနီတို့သည် ခရီးမှ ပြန်လာနေကြသည်။ နစ်ခ်သည် Traralgon ရှိ မိသားစုအိမ်တွင် ခြေသလုံးဒဏ်ရာမှ ပြန်လည်သက်သာလာနေသည်။ "ကျွန်တော်တို့ ကားမောင်းပြန်လာတုန်းက ဒီကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်တဲ့ ခံစားချက်ကို ခံစားခဲ့ရတာ မှတ်မိတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ နောက်ဆုံးရက်အနည်းငယ်က သူ အဆက်အသွယ်ဖြတ်ထားပြီး တိုနီက သူ့ကို ဖုန်းခေါ်ဖို့ ကြိုးစားနေခဲ့လို့ပါ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ "ကျွန်တော် သူ့ကို နှစ်ကြိမ်လောက် ဖုန်းခေါ်ခဲ့ပေမဲ့ မက်ဆေ့ချ်ဘဏ်ကိုပဲ ရောက်သွားတယ်" ဟု တိုနီက ပြောသည်။ သူတို့ အိမ်ပြန်ရောက်သောအခါ ကယ်ရီသည် သူတို့၏ အိမ်ရှေ့တံခါးကို ဖွင့်ဝင်သွားသည်။ "သူ့ကို တွေ့ဖို့ မစောင့်နိုင်တော့ဘူး" ဟု သူမက ပြောသည်။ ကယ်ရီက နစ်ခ်ကို အော်ခေါ်ပြီးနောက် သူမ သူ့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ "ကျွန်မ အိမ်ရှေ့မှာ အော်ဟစ်နေတော့ အိမ်နီးချင်းတွေ ထွက်လာပြီး ကျွန်မ သူတို့ကို 'လူနာတင်ယာဉ်ခေါ်ပါ၊ ရဲခေါ်ပါ' လို့ အော်ပြောခဲ့တယ်" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ "သူဆုံးရှုံးသွားပြီ၊ အဲဒါကို ကျွန်တော်တို့ ဘယ်တော့မှ မေ့နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး" ကယ်ရီက ၎င်းတို့သည် နစ်ခ်နှင့်အတူ လဲလျောင်းပြီး ငိုကြွေးခဲ့ကြသည်ဟု ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့ သူ့ကို လွှတ်မပေးနိုင်ခဲ့ဘူး" လိုဒန်မိသားစုသည် သေမှုသေခင်းစစ်ဆေးရေးရုံးမှ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတစ်ခုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး နစ်ခ်၏ဦးနှောက်ကို သုတေသနအတွက် လှူဒါန်းရန် စဉ်းစားပေးပါရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ကယ်ရီ၊ တိုနီနှင့် နစ်ခ်၏ ညီမသုံးဦးတို့သည် လှူဒါန်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆင်ခြင်တုံတရားက... စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ ဦးနှောက်ကို သူတို့ လေ့လာနိုင်မလား၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ နစ်ခ်မှာ စိတ်ဓာတ်ကျနေတဲ့ ဦးနှောက်ရှိတယ်လို့ပဲ ကျွန်တော်တို့ ထင်ခဲ့လို့ပါ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ နစ်ခ်သည် ၎င်းတို့တစ်ခါမျှ မကြားဖူးသော CTE ရောဂါကို ခံစားနေရသည်ဟု ပြောကြားခံရသောအခါ ၎င်းတို့ အံ့အားသင့်ခဲ့ကြသည်။ "ကျွန်တော်တို့ ဒီအကြောင်းကို မသိခဲ့ရတာ၊ အများပြည်သူလည်း မသိခဲ့ရတာကို မယုံနိုင်ဘူး" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့သား ဆုံးရှုံးပြီးမှ ဒီလို တဖြည်းဖြည်းပျက်စီးစေတဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ရောဂါတစ်ခု ရှိနေပြီး တော်တော်လေး လျှို့ဝှက်ထားခဲ့တယ်ဆိုတာကို သိရတယ်" AFL က မည်သူမျှ CTE အကြောင်းကို အမှောင်ထဲတွင် ထားရှိခြင်းမရှိဟု ပြောသည်။ ၎င်းတွင် သီးခြား CTE ကာကွယ်ရေးမူဝါဒ မရှိသော်လည်း ကစားသမားများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးသည် ၎င်း၏ အမြင့်ဆုံးဦးစားပေးဖြစ်ပြီး ပြဿနာနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည့်စုံသော ပညာပေးမှုများ၊ ဦးနှောက်တုန်ခါမှုအန္တရာယ်နှင့် အားကစား၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရေရှည်သက်ရောက်မှုများအကြောင်းကို ပေးအပ်သည်ဟု ပြောသည်။ ၎င်းသည် အန္တရာယ်ရှိသော ဖမ်းဆီးမှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်များကိုလည်း တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ AFL က ၎င်းသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်း ၎င်း၏ကစားသမားများ၏ ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ရန် စည်းမျဉ်း ၃၀ ကျော်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်ဟု ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့ ဂိမ်းကို ပိုမိုဘေးကင်းအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကျွန်တော်တို့ ပရိသတ်တွေအတွက် ဖျော်ဖြေမှုရှိပြီး ကြည့်ရှုရန်ကောင်းမွန်အောင်၊ ကစားရသည်မှာ ပျော်စရာကောင်းပြီး ပါဝင်ရသည်မှာ ပျော်စရာကောင်းအောင်၊ ဒါပေမဲ့ ပိုမိုဘေးကင်းအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့တယ်လို့ ခံစားရပါတယ်" ဟု AFL ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများဆိုင်ရာ အမှုဆောင်အထွေထွေမန်နေဂျာ လော်ရာ ကိန်း (Laura Kane) က Four Corners သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ကစားသမားတွေ အခြေခံအဆင့်ကနေ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ထိပ်တန်းပြိုင်ပွဲအထိ ကစားခြင်းရဲ့ ဘေးကင်းရေးက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးပါပဲ" နစ်ခ် လိုဒန်၏ ကွယ်လွန်မှုနှင့် သူ၏မိဘများ CTE ဆိုသည်ကို မသိရှိခြင်းအကြောင်း တိုက်ရိုက်မေးမြန်းသောအခါ လော်ရာ ကိန်းက ကစားသမားများကို ပညာပေးရန် လိဂ်က လုံလောက်စွာ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း အခိုင်အမာ ပြောကြားခဲ့သည်။ "အဲဒီဇာတ်လမ်းတွေက မယုံနိုင်လောက်အောင် ဝမ်းနည်းစရာပါပဲ။ အဲဒီလူတွေနဲ့ နီးစပ်သူတိုင်းအတွက် ဝမ်းနည်းစရာပါပဲ" ဟု မစ္စ ကိန်းက ပြောသည်။ "အဲဒါက ကျွန်တော်တို့ကို ပြောပြနေတာက ကျွန်တော်တို့အားလုံး သင်ယူဖို့ လိုအပ်တယ်၊ CTE အကြောင်း ပိုမိုသင်ယူဖို့ လိုအပ်တယ်၊ ထိတွေ့မှုအားကစားတွေနဲ့ CTE အကြား ဆက်စပ်မှုကို နားလည်ဖို့ လိုအပ်တယ်ဆိုတာပါပဲ" သုတေသနတွေ့ရှိချက်များကို အသိပေးပြောကြားရန်မှာ AFL ၏ အလုပ်မဟုတ်ကြောင်း သူမက ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အလုပ်က ကျွန်တော်တို့ဂိမ်းမှာ ရှိနေတဲ့ အန္တရာယ်ရဲ့ အသေးစိတ်အချက်အလက်တိုင်းကို အသိပေးပြောကြားဖို့ မဟုတ်ပါဘူး" ဟု သူမက ပြောသည်။ "ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အလုပ်က ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အားကစားကို အုပ်ချုပ်ဖို့ပါ... ပြီးတော့ အဲဒါက ထိတွေ့မှုအားကစားမှာ လုပ်ကိုင်သူတိုင်း မျှဝေယူရမယ့် တာဝန်ပါပဲ" ကယ်ရီ လိုဒန်သည် AFL ၏ တုံ့ပြန်မှုကြောင့် အံ့အားသင့်ခဲ့သည်။ "အဲဒီဂိမ်းမှာ ပါဝင်တဲ့ အန္တရာယ်တွေက ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း သူတို့ရဲ့ တာဝန်ပါပဲ" ဟု ကယ်ရီက ပြောသည်။ "သူမက မှန်ကန်တဲ့ တွေ့ရှိချက်တွေရမှ ဆောင်ရွက်မယ်လို့ ပြောနေတာ၊ အန္တရာယ်က သူတို့ရဲ့ တာဝန်မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောနေတာကို ကျွန်မ လုံးဝ အံ့အားသင့်သွားတယ်။ ဟုတ်တာပေါ့၊ ဒါက သူတို့ရဲ့ တာဝန်ပါပဲ။" "အန္တရာယ်တွေက ဘာတွေလဲဆိုတာ မသိရင် ဘယ်သူမှ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်နိုင်မှာ မဟုတ်ဘူး၊ ကျွန်တော်တို့သား မသိခဲ့ဘူး၊ ကျွန်တော်တို့လည်း မသိခဲ့ဘူး" နစ်ခ်၏အမည်ကို Traralgon ရှိ Combined Saints Junior Football Club တွင် ဒိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုတံဆိပ်တစ်ခုပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် အကောင်းဆုံးနှင့် အမျှတဆုံးဆုကို ယခုအခါ သူ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ ကလပ်၏ ဆုချီးမြှင့်ပွဲနေ့တွင် အပြာနှင့်အဖြူဝ

မူရင်းတွင် ဖတ်ရန်ABC News Australia

အမှားတွေ့လား? tips@myanoz.com သို့ ပေးပို့ပါ