ဩစတြေးလျသတင်းအရေးပေါ်သတင်း
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်၊ ညနေ ၄:၁၄ နာရီတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့အစည်း (WMO) က ဧလ်နီညို (El Niño) ဆက်လက်ပြင်းထန်လာနေပြီး ၎င်း၏ဖြစ်လာနိုင်သည့် သက်ရောက်မှုများ မပေါ်ပေါက်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန်အတွက် ယခုအချိန်သည် "အခွင့်အရေးရွှေတံခါး" ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလအထိ ပိုမိုအားကောင်းလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး နိုဝင်ဘာလနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလကြားတွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိကာ ကမ္ဘာ့အပူချိန်များ မြင့်တက်စေပြီး အချို့ဒေသများတွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် အခြားဒေသများတွင် မိုးပိုများစေမည်ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်က "ဧလ်နီညိုက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ တံခါးဝမှာတင် မဟုတ်ပါဘူး၊ အိမ်ထဲကို ရောက်နေပြီး အပူချိန်ကို မြှင့်တင်နေတာပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့ကာ ၎င်းသည် "မီးလောင်နေပြီးဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘာမြေကို ဆီလောင်းထည့်သလို" ဖြစ်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျတွင် ပိုမိုပူနွေးခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများ၊ မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် တောမီးအန္တရာယ် တိုးလာနိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (WFP) ကလည်း အာဖရိက၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် အရှေ့အာရှဒေသအချို့ရှိ အန္တရာယ်မြင့်မားသော နိုင်ငံ ၂၂ နိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၈.၈ သန်းကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ မိုးလေဝသဗျူရို (BoM) က ဇွန်လလယ်တွင် ဧလ်နီညို စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အပြင်းထန်ဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားရာ WMO အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဆယ်လက်စ် ဆော်လိုက အစိုးရများနှင့် ရပ်ရွာလူထုများကို သက်ရောက်မှုများ မပေါ်ပေါက်မီ အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပြီး ဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
SBS News··AI ဘာသာပြန် · အယ်ဒီတာ စစ်ဆေးပြီး
ကြည့်ရှုမှု 4 ခု
ဆောင်းပါးကို မျှဝေရန် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်၊ ညနေ ၄:၁၄ နာရီတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဤအရာကို မိသားစုနှင့် သူငယ်ချင်းများနှင့် မျှဝေပါ။
ဧလ်နီညို (El Niño) အားကောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏ ဖြစ်လာနိုင်သည့် သက်ရောက်မှုများ မပေါ်ပေါက်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန်အတွက် ယခုအချိန်သည် "အခွင့်အရေးရွှေတံခါး" ဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့အစည်း (WMO) က သတိပေးခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂအေဂျင်စီက ဧလ်နီညိုသည် ဆက်လက်ပြင်းထန်လာနေပြီး စနေနေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ရေရှည်ခန့်မှန်းချက်အသစ်အရ ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလအထိ ပိုမိုအားကောင်းလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဧလ်နီညိုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နိုဝင်ဘာလနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလကြားတွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့အပူချိန်များအပေါ် အကြီးမားဆုံး သက်ရောက်မှုမှာ နောက်တစ်နှစ်တွင် မကြာခဏ ခံစားရတတ်သည်။
၎င်းသည် ကမ္ဘာ့နေရာအများအပြားတွင် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားသော အပူချိန်များ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အချို့ဒေသများတွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုအန္တရာယ်ကို တိုးမြှင့်ပေးကာ အခြားဒေသများတွင် မိုးပိုများသော အခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။
"ဧလ်နီညိုက ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ တံခါးဝမှာတင် မဟုတ်ပါဘူး၊ အိမ်ထဲကို ရောက်နေပြီး အပူချိန်ကို မြှင့်တင်နေတာပါ" ဟု ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ် (António Guterres) က ပြောကြားခဲ့သည်။
သင့်ပတ်ဝန်းကျင်ကမ္ဘာနှင့်ပတ်သက်၍ နောက်ဆုံးရသတင်းများ သိရှိနိုင်ရန် သင်၏ယုံကြည်စိတ်ချရသော သတင်းရင်းမြစ်။ နေ့စဉ်သတင်းအချက်အလက်များနှင့် သုံးသပ်ချက်များကို အခမဲ့၊ သင်၏ အီးမေးလ်ပုံးသို့ တိုက်ရိုက်ရယူပါ။
စာရင်းသွင်းခြင်းဖြင့် သင်သည် SBS ၏ ဝန်ဆောင်မှုစည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာမူဝါဒကို သဘောတူပြီး SBS မှ အီးမေးလ်သတင်းအချက်အလက်များ လက်ခံရရှိခြင်းအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
"ဒါက နိဒါန်းမျှသာဖြစ်ပါတယ်။ ဧလ်နီညိုက ပိုပြီး အားကောင်းလာနေတာပါ။ အလွန်ပူပြင်းတဲ့ အပူချိန်လွှမ်းမိုးမှုတွေ၊ ကမ္ဘာပျက်မီးတောတွေနဲ့ စံချိန်တင် ပူနွေးနေတဲ့ ပင်လယ်တွေနဲ့ မီးလောင်နေပြီးဖြစ်တဲ့ ကမ္ဘာမြေကို ဆီလောင်းထည့်သလို ဖြစ်နေတာပါ" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ် (World Food Programme) သည် ရာသီဥတုပုံစံများက "လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေများအဖြစ်သို့ တိုးလာခြင်း" မတိုင်မီ အန္တရာယ်မြင့်မားသော နိုင်ငံ ၂၂ နိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၈.၈ သန်းကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ အာဖရိက၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် အရှေ့အာရှဒေသအချို့သည် အန္တရာယ်အများဆုံးဖြစ်မည်ဟု ၎င်းက ခန့်မှန်းထားသည်။
ဩစတြေးလျတွင် ဧလ်နီညိုသည် ပိုမိုနွေးထွေးခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုနှင့် တောမီးအန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေသည်။
မိုးလေဝသဗျူရို (BoM) က ဇွန်လလယ်တွင် ဧလ်နီညို စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းသည် "အလွန်ပြင်းထန်သော ဖြစ်စဉ်" ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည့် အပြင်းထန်ဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်နိုင်ပြီး လာမည့်နှစ် ဆောင်းဦးရာသီအထိ ဆက်လက်တည်ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
WMO အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဆယ်လက်စ် ဆော်လို (Celeste Saulo) က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ပြည်သူများနှင့် ခေါင်းဆောင်များကို ၎င်းတို့၏ ရပ်ရွာလူထုများအပေါ် ဖြစ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
"ဧလ်နီညိုဟာ ကမ္ဘာပေါ်မှာ အနီးကပ်ဆုံး စောင့်ကြည့်လေ့လာနေတဲ့ ရာသီဥတုဖြစ်စဉ်တွေထဲက တစ်ခုပါ" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
"ဒါပေမဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေက သူ့ဘာသာသူ အန္တရာယ်တွေကို မကာကွယ်နိုင်ပါဘူး၊ လူတွေကသာ ကာကွယ်နိုင်တာပါ"
"မကြုံစဖူး ပင်လယ်ရေပူနွေးမှုနဲ့ အပူချိန်မြင့်တက်မှုတို့ရဲ့ နောက်ခံမှာ ဖြစ်ပေါ်လာနေတဲ့ ဒီဧလ်နီညိုဟာ အစိုးရတွေနဲ့ ရပ်ရွာလူထုတွေကို သက်ရောက်မှုတွေ မပေါ်ပေါက်မီ အန္တရာယ်တွေကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းပြီး ဆောင်ရွက်ဖို့ အခွင့်အရေးရွှေတံခါးတစ်ခု ပေးနေပါတယ်"
ဧလ်နီညို ကြေညာချက်သည် တောင်သူလယ်သမားများနှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းနိုင်သော ဒေသများရှိသူများအတွက် အထူးသဖြင့် စိုးရိမ်စရာဖြစ်နိုင်သည်။
၎င်းသည် ပိုမိုပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများကို အာမခံချက်မရှိသော်လည်း ၎င်းတို့ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ခြေကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
မဲလ်ဘုန်းတက္ကသိုလ် (University of Melbourne) မှ ရာသီဥတုသိပ္ပံတွဲဖက်ပါမောက္ခ အန်ဒရူး ကင်း (Andrew King) က ဤဧလ်နီညိုသည် မှတ်တမ်းတင်ထားသမျှထဲတွင် အပြင်းထန်ဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်နိုင်သော်လည်း ပြင်းထန်သော ဧလ်နီညိုသည် အားနည်းသော ဧလ်နီညိုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဩစတြေးလျရာသီဥတုအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု အမြဲတမ်းရှိသည်ဟု မဆိုလိုကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
"ကျွန်တော်တို့မှာ လေ့လာဖို့အတွက် အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ ဧလ်နီညို (အတိတ်က) အများကြီး မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အပြင်းထန်ဆုံး ဧလ်နီညိုတွေက အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ မိုးခေါင်ရေရှားမှု ဒါမှမဟုတ် အဲဒီလိုမျိုး အရာတွေနဲ့ အမြဲတမ်း ဆက်စပ်မှုမရှိပါဘူး" ဟု ၎င်းက SBS သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။
ရာသီဥတုဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များသည် အပြုသဘောဆောင်သော အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ဒိုင်ပို (Indian Ocean Dipole - IOD) ကိုလည်း ခန့်မှန်းနေသည်။ ၎င်းသည် ဩစတြေးလျကို ပိုမိုပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အခြေအနေများဆီသို့ တွန်းပို့လေ့ရှိသည့် နောက်ထပ် ရာသီဥတုကို မောင်းနှင်သည့် အကြောင်းအရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဧလ်နီညိုနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ နွေဦးရာသီ ခြောက်သွေ့နိုင်ခြေကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ပေးသည်ဟု ကင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ရာသီဥတုအပေါ် မှီခိုသော စက်မှုလုပ်ငန်းများစွာသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ခန့်မှန်းချက်များကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း ကင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဥပမာ
မူရင်းတွင် ဖတ်ရန်— SBS News
ဆောင်းပါးကို မျှဝေရန် အမှားတွေ့လား? tips@myanoz.com သို့ ပေးပို့ပါ